Dossier

Verbeteren gezondheid van de veestapel

Iedereen streeft naar een gezonde veestapel en probeert zoveel mogelijk ziekten en aandoeningen te voorkomen. Dat is goed voor het welzijn van de koe, het werkt plezierig en het is ook nog eens goed voor de portemonnee.

Biologische melkveehouders vinden dat zij een veilig en gezond product moeten leveren op een maatschappelijk en economisch verantwoorde manier met gezonde koeien. In dit dossier staan aanwijzingen om de gezondheid van de koeien goed te houden of te verbeteren.

Naar een verbeterde dierengezondheid

Als een dier toch ziek wordt, moet het eerst de ruimte krijgen om zelf op te kunnen knappen. Toch moet ook worden opgepast dat andere dieren niet worden besmet, zoals bij mastitis al snel het geval is. Als een dier het gezondheidsprobleem niet zelf kan oplossen, moet er met de meest effectieve middelen opgetreden worden. In het uiterste geval kan dat ook behandeling met antibiotica betekenen om lijden te voorkomen. Al hebben natuurlijke producten en homeopathie, mits effectief, de voorkeur in de biologische veehouderij. Om het welzijn en de gezondheid van koeien te waarborgen, moet planmatig gewerkt worden aan preventieve maatregelen en curatieve (be)handelingen op basis van de bevindingen op het bedrijf zelf.

Hieronder in het kort de vijf stappen naar een verbeterde dierengezondheid:

Stap 1: Kijk goed naar de koe
Een koe geeft zelf vaak al aan dat ze uit balans is. Door goed te kijken naar de dieren kun je vroegtijdig problemen zien aankomen en maatregelen nemen. De droogstand en de periode rond afkalven zijn de meest kritische perioden voor een koe. De volgende signalen komen het meest voor: zwaar afkalven, kreupelheid, gedragsafwijkingen, beschadigde slotgaten, te mager of te vet.

Stap 2: Kijk naar en in de stal
Hierbij moet vooral gekeken worden of er genoeg frisse lucht is en een goede vloer is. Ook kan gekeken worden naar de ligboxen, het strooisel en de voergoot.

Stap 3: Controleer voer en water
Hoe meer er gevraagd wordt van de koe, hoe moeilijker het is om op alle momenten in de lactatie aan de eisen te voldoen. Een hoogproductieve koe is eerder van slag bij minder gunstige omstandigheden of rantsoenwisselingen dan een laagproductieve koe. Goede voeding en water zijn cruciaal, met daarbij ook aandacht voor mineralen en spoorelementen.

Stap 4: Stel doelen en gebruik gegevens
Als je de voorkomende ziektes en behandelingen registreert, krijg je in de loop der tijd inzicht in de risico’s op je bedrijf en in welke behandelingen effectief waren. Vooral complementaire/alternatieve middelen kunnen bedrijfsspecifiek zijn.

Stap 5: Blijf je verwonderen

Dieren, stal, voer, kengetallen en management vertellen alles over het bedrijf. Met verwondering waarnemen en alert reageren zijn voorwaarden voor een goede diergezondheid. Probeer bedrijfsblindheid te voorkomen door een ander mee te laten kijken of door zelf ook eens een kijkje elders te nemen.

Trefwoorden: gezondheid, veestapel, diergezondheid

Contact

Gidi Smolders, Wageningen UR, gidi.smolders@wur.nl